یادداشت // برای نسلی که اغلب درباره بیکاری، مهاجرت و فاصله‌اش با ساختار رسمی سخن گفته می‌شود، نشستن پشت میز مدیریت اجرایی تصویر متفاوتی است. چهار انتصاب اخیر در گیلان، چنین تصویری پیش روی ما گذاشته است: پیروز فخرمحمدیان در معاونت سیاسی فرمانداری آستانه اشرفیه، قدسیه مسیح‌نیا در بخشداری پره‌سر، محمدطاها محمودی در بخشداری مرکزی بندرانزلی و علی علوی در بخشداری مرکزی سیاهکل. چهار مدیر متولد دهه هفتاد که اکنون در جایگاه سرپرست، مسئولیت‌هایی را پذیرفته‌اند که با زندگی روزمره مردم ارتباط مستقیم دارد.

فخرمحمدیان و علوی متولد ۱۳۷۰، مسیح‌نیا متولد ۱۳۷۱ و محمودی متولد ۱۳۷۶ هستند. این نام‌ها را می‌توان با چند پیام تبریک و عکس مراسم معارفه به خبرهای روز افزود و از کنارشان گذشت. اما کنار هم قرارگرفتن این چهار انتصاب، پرسشی فراتر از معرفی مدیران تازه ایجاد می‌کند: آیا مسیر ارتقای یک نسل در مدیریت اجرایی گیلان در حال بازشدن است؟

در بحث جوان‌گرایی، گاهی جوانان چنان معرفی می‌شوند که گویی قرار است از بیرون نظام اداری وارد شوند و به‌یک‌باره همه چیز را تغییر دهند. این چهار انتصاب، تصویر دیگری ارائه می‌کند. هر چهار نفر از نیروهای وزارت کشورند و پیش از رسیدن به مسئولیت تازه، در همین مجموعه کار کرده‌اند. بنابراین، با ارتقای نیروهایی مواجهیم که فرصت آشنایی با سازوکار اداری و مسائل محلی را داشته‌اند.

اهمیت این انتخاب‌ها برای بدنه کارشناسی وزارت کشور نیز قابل تأمل است. کارمندی که در یک بخشداری یا فرمانداری کار می‌کند، باید بتواند برای آینده حرفه‌ای خود افقی ببیند. اگر مسئولیت‌ها همواره میان جمع محدودی جابه‌جا شوند، انگیزه یادگیری و پذیرش مسئولیت در دیگر کارکنان کاهش می‌یابد. ارتقای نیروهای جوان می‌تواند این پیام را به بدنه اداری منتقل کند که کار کارشناسی، مسیری برای رسیدن به مدیریت است؛ مشروط به آنکه معیارهای انتخاب روشن باشند و دیگر نیروهای شایسته نیز امکان پیمودن همین مسیر را داشته باشند.

از این منظر، ارزش تصمیم اخیر هادی حق‌شناس تنها در پایین‌آمدن سن چند مدیر خلاصه نمی‌شود. این انتخاب‌ها می‌توانند به گردش مسئولیت در درون دستگاه اجرایی کمک کنند و فرصت آزمودن توان نیروهایی را فراهم آورند که تاکنون بیشتر در جایگاه کارشناسی فعالیت داشته‌اند. البته از چهار انتصاب نمی‌توان درباره تغییر کامل الگوی مدیریت استان نتیجه گرفت. آنچه می‌توان گفت، این است که فرصتی ایجاد شده و تداوم آن، به انتخاب‌های بعدی و تجربه حاصل از عملکرد این مدیران بستگی دارد.

در میان این چهار انتصاب، مسئولیت تازه قدسیه مسیح‌نیا معنای دیگری نیز دارد. منتشرشده، او نخستین زن عهده‌دار بخشداری پره‌سر است و از اهل سنت به شمار می‌رود. سپردن این مسئولیت به یک زن اهل سنت، آن هم متولد شهرستان رضوانشهر، می‌تواند دایره انتخاب مدیران را گسترده‌تر کند و به نیروهای دیگری که کمتر در فهرست گزینه‌های مدیریت قرار می‌گرفتند، امکان دیده‌شدن بدهد.

با این حال، نباید تمام هویت مدیریتی مسیح‌نیا را به جنسیت یا مذهبش تقلیل داد. او نیز مانند دیگر مدیران باید فرصت کارکردن داشته باشد و براساس تصمیم‌ها و عملکردش ارزیابی شود. استقبال از انتصاب یک زن زمانی معنای عملی پیدا می‌کند که با پذیرش اختیار مدیریتی او همراه باشد؛ در جلسات، در مناسبات اداری و هنگام تصمیم‌گیری‌هایی که ممکن است به مذاق بعضی‌ها خوش نیاید.

هر چهار مسئولیت فعلاً با عنوان سرپرستی واگذار شده‌اند. سرپرستی، مسئولیت پاسخ‌گویی را از مدیر سلب نمی‌کند، اما طولانی‌شدن وضعیت موقت می‌تواند افق کار او را مبهم کند. مدیری که باید برای مسائل یک بخش برنایزی کند، به پشتیبانی اداری و شناخت روشن از حدود اختیارش نیاز دارد. اعتماد به این نسل باید با فرصت کافی برای اجرای تصمیم‌ها، اصلاح اشتباه‌ها و ارائه نتیجه همراه باشد.

در سوی دیگر، دهه‌هفتادی‌بودن به‌تنهایی امتیاز مدیریتی نیست. همان‌طور که سن بالاتر صلاحیت را تضمین نمی‌کند، جوانی نیز تضمین‌کننده ابتکار، سلامت اداری یا نزدیکی به مردم نیست. مدیر جوان هم ممکن است درگیر همان عادت‌هایی شود که پیش‌تر از آن‌ها انتقاد داشته است: دورشدن از مردم، محصورشدن در حلقه نزدیکان و ترجیح گزارش‌های خوش‌رنگ به واقعیت‌های ناخوشایند. ارزش جوان‌گرایی باید در شیوه اداره امور دیده شود.

برای مردم پره‌سر، بخش مرکزی انزلی یا روستاهای سیاهکل، سال تولد بخشدار پس از مدتی به حاشیه می‌رود. آنچه باقی می‌ماند، نحوه برخورد با یک مطالبه، پیگیری یک مشکل و پاسخ‌دادن به پرسشی است که شاید ماه‌ها بی‌جواب مانده باشد. در معاونت سیاسی فرمانداری نیز توان گفت‌وگو با گروه‌های مختلف، شنیدن اختلاف‌نظرها و پرهیز از محصورشدن در یک حلقه سیاسی، اهمیت دارد. انتظار از این مدیران باید روشن و متناسب با اختیارشان باشد تا هم مطالبه مردم معنا پیدا کند و هم ارزیابی عملکرد به سلیقه و روابط وابسته نشود.

چهار انتصاب اخیر را باید فرصتی دانست که هنوز نتیجه‌اش نوشته نشده است. استاندار گیلان به چهار نیروی جوان مجال پذیرش مسئولیت داده و اکنون کیفیت حمایت از آنان و عملکرد خودشان تعیین می‌کند این فرصت به چه تجربه‌ای تبدیل خواهد شد. برای نسلی که می‌خواهد توانایی‌اش جدی گرفته شود، رسیدن به مسئولیت آغاز کار است.

دهه‌هفتادی‌ها اکنون پشت میز نشسته‌اند. مردم در سوی دیگر همان میز، منتظر پاسخ‌اند.