وقت حساب پس‌دادن رسیده است؛ جنگ ایران دامن ترامپ را رها نمی‌کند
جنگ ایران از همان روز نخست از میدان نظامی به عرصه سیاست داخلی آمریکا راه یافت و اکنون به یکی از عوامل اصلی بازسازی قدرت دموکرات‌ها در کنگره تبدیل شده است. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، که در کارزار انتخاباتی ۲۰۲۴ وعده داده بود آمریکا را از «جنگ‌های احمقانه بی‌پایان» دور نگه دارد، با آغاز تجاوز نظامی مشترک با اسرائیل علیه ایران نه‌تنها با انتقاد دموکرات‌ها روبه‌رو شد، بلکه باعث شد بخشی از رای‌دهندگان خودش در انتخابات گذشته نیز به جمع مخالفان بپیوندند.
ترامپ پس از شکست حزبش در انتخابات، به وال‌استریت‌ژورنال گفت جنگ ایران «بخشی از» شکست جمهوری‌خواهان بوده و افزایش قیمت سوخت (که نتیجه مستقیم جنگ ایران است)، بزرگ‌ترین عامل این شکست بوده است. این اذعان، در حالی است که پیش‌تر در یک تجمع انتخاباتی، هزینه جنگ را «هزینه‌ای ناچیز» توصیف کرده و درباره قیمت بنزین ادعا کرده‌بود «بهایی کوچک برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای است.»
کنگره جدید؛ از نظارت تا فشار بودجه‌ای
کنگره دموکرات با سه ابزار اصلی سراغ ترامپ می‌رود: تحقیق، بودجه و محدودسازی اختیارات جنگی. آدام اسمیت، نماینده دموکرات از واشنگتن و رئیس آینده کمیته خدمات مسلح مجلس نمایندگان، گفته است می‌خواهد «شفافیت بیشتری درباره کار پنتاگون و برنامه‌های جنگی در ایران» ایجاد شود. او قصد دارد درباره تصمیم آغاز جنگ، تغییر توجیه‌های دولت، تلفات سربازان آمریکایی و تلفات غیرنظامیان تحقیق کند.
در سنا نیز جک رید، سناتور دموکرات رودآیلند و رئیس آینده کمیته خدمات مسلح، بر هزینه و راهبرد جنگ تمرکز خواهد کرد. بلومبرگ گزارش داده دموکرات‌ها پس از پیروزی در انتخابات قصد دارند نظارت بر جنگ ایران را به یکی از اولویت‌های اصلی کنگره تبدیل کنند؛ به‌ویژه از آن رو که پنتاگون درخواست بودجه‌ای بی‌سابقه و نزدیک به ۱۵۰۰ میلیارد دلاری را روی میز گذاشته است.
در عمل، این رویکرد به معنای برگزاری جلسات استماع با حضور فرماندهان نظامی، مقام‌های اطلاعاتی و مسئولان پنتاگون، مطالبه اسناد درباره هدف‌گیری و قواعد درگیری، بررسی برآورد تلفات و هزینه عملیات، و ارزیابی عملکرد پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، خواهد بود.
جاشوا شیفرینسون، استاد سیاست عمومی دانشگاه مریلند، به نشریه فارن پالیسی گفت دموکرات‌ها «باید و می‌توانند» از اختیارات تحقیقی کمیته‌ها برای برگزاری جلسات استماع درباره «نظارت بر جنگ ایران» استفاده کنند. به گفته او، این روند می‌تواند افکار عمومی را نسبت به هزینه‌ها، تلفات و شکست‌های عملیاتی جنگ آگاه‌تر کند و فشار سیاسی بر کاخ سفید را افزایش دهد.
اهرم اصلی؛ بستن جیب ترامپ
مهم‌ترین اهرم دموکرات‌ها، بودجه است؛ نه قطعنامه‌های نمادین. ترامپ می‌تواند فرمان نظامی صادر کند، اما برای ادامه یک جنگ پرهزینه، جایگزینی موشک‌ها و بازسازی توان نظامی، به تامین مالی کنگره نیاز دارد. موسسه توئنتی‌فور پیش از انتخابات در تحلیلی نوشت: «اگر دموکرات‌ها هر دو مجلس را در اختیار بگیرند، نمی‌توانند از روز اول جنگ را پایان دهند؛ اما برای ادامه یک کارزار بزرگ و جایگزینی موشک‌های مصرف‌شده، ترامپ به تامین مالی کنگره نیاز دارد.»
برآورد رسمی پنتاگون، هزینه جنگ را تا میانه اکتبر ۴۷.۱ میلیارد دلار اعلام کرده که حدود ۲۹ میلیارد دلار آن صرف جایگزینی مهمات شده است. این رقم از برآورد ۳۷.۵ میلیارد دلاری هگست در ژوئیه به‌طور قابل‌توجهی بالاتر رفته است. پنتاگون همچنین حدود ۸۰ میلیارد دلار بودجه اضافی از سنا درخواست کرده که بخش بزرگی از آن به جنگ مربوط است؛ از ژانویه ۲۰۲۷، تصویب این اعتبارات در دست دموکرات‌ها خواهد بود.
کریس مورفی، سناتور دموکرات کانکتیکات، پیش‌تر گفته بود: «دموکرات‌ها باید از قدرت هزینه‌کرد خود برای پایان دادن به جنگ استفاده کنند… می‌خواهیم وزارت جنگ را تامین مالی کنیم، اما اگر این تامین مالی برای ادامه جنگ با ایران باشد، نه.»
جان لارسون، نماینده دموکرات کانکتیکات، نیز لایحه‌ای برای ممنوعیت تامین مالی عملیات غیرمجاز علیه ایران آماده کرده و از اقدام حقوقی علیه دولت خبر داده بود. او گفته بود: «باید بودجه را قطع کنیم.»
بر این اساس، دموکرات‌ها می‌توانند در لوایح اجباری تخصیص اعتبار تصریح کنند که هیچ اعتبار فدرالی برای عملیات تهاجمی جدید، اعزام نیروی زمینی یا تلاش برای اشغال سرزمین‌ها مصرف نشود. شاید یکی از روش‌ها الحاق ممنوعیت بودجه‌ای به یک لایحه اجباری باشد، لایحه‌ای که ترامپ نتواند از امضا کردن آن سر باز بزند.
پرونده هگست در کنگره جدید
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، محتمل‌ترین هدف نظارتی دموکرات‌هاست. اسمیت وعده داده است نظارت شدیدتری بر پنتاگون و مدیریت هگست اعمال کند؛ کمیته او می‌تواند درباره تصمیم جنگ، تغییر توجیه‌های دولت، تلفات و کمبود مهمات تحقیق کند.
پرونده استیضاح هگست نیز از پیش مطرح است. دموکرات‌ها قطعنامه‌هایی با اتهام آغاز جنگ بدون مجوز کنگره، سوءاستفاده از قدرت و مانع‌تراشی در برابر نظارت ارائه کرده‌اند و توماس مسی، نماینده جمهوری‌خواه کنتاکی، نیز خواستار رای‌گیری استیضاح شده است. تام تیلیس، سناتور جمهوری‌خواه، گفته هگست در جلسه کوتاه پایان دوره کنگره با «حسابرسی» روبه‌رو خواهد شد. این دو جمهوری‌خواه در مجلس بعدی حضور نخواهند داشت.
با این حال، حتی در صورت تصویب استیضاح در مجلس نمایندگان، محکومیت و برکناری در سنا نیازمند اکثریت ویژه است، با توجه به اینکه دموکرات‌ها نتوانستند به بیش از ۶۰ کرسی در سنا دست پیدا کنند، در نتیجه احتمال موفقیت در برکناری یک وزیر از طریق استیضاح بسیار پایین است. با این حال کارکرد اصلی این پرونده، افشاگری و ایجاد فشار سیاسی بر کاخ سفید خواهد بود.
چرا ادامه جنگ برای ترامپ سخت‌تر شده است؟
جنگ دیگر فقط یک مسئله امنیت ملی نیست بلکه به مسئله‌ای اقتصادی و انتخاباتی تبدیل شده است. مارک زندی، اقتصاددان ارشد موسسه مودیز آنالیتیکس، گفته جنگ تا آن زمان به‌طور میانگین ۲ هزار دلار به هزینه هر خانوار آمریکایی تحمیل کرده است: ۱٬۱۰۰ دلار از محل افزایش قیمت سوخت، ۵۴۰ دلار از نرخ بهره بالاتر و ۳۶۰ دلار از هزینه نظامی.
نظرسنجی رویترز/ایپسوس پیش از انتخابات نشان داد ۵۵ درصد رای‌دهندگان معتقد بودند هزینه جنگ توجیه ندارد و تنها ۲۵ درصد آن را ارزشمند می‌دانستند. نیویورک‌تایمز نیز نوشت تا دوسوم رای‌دهندگان از مدیریت ترامپ بر جنگ ناراضی‌اند.
این فشار از درون حزب جمهوری‌خواه نیز وجود دارد. آلترنت، مقام‌های نزدیک به ترامپ و متحدان جمهوری‌خواه او جنگ ایران را عامل اصلی شکست می‌دانند و معتقدند اگر جنگ ماه‌ها پیش پایان یافته بود، نتیجه انتخابات «بسیار متفاوت» می‌شد.
ترامپ چگونه می‌تواند کنگره را دور بزند؟
ترامپ همچنان فرمانده کل قواست و چند راه برای دورزدن کنگره در اختیار دارد
ادامه عملیات با بودجه موجود؛ تا زمانی که اعتبارات تخصیص‌یافته باقی است، می‌تواند عملیات هوایی و دریایی را ادامه دهد.
استفاده از بودجه عمومی وزارت جنگ؛ دولت پیش‌تر هزینه جنگ را در بودجه عمومی نظامی ادغام کرده تا نظارت دقیق‌تر دشوار شود.
وتو کردن قوانین دموکرات‌ها؛ برای لغو وتو، دموکرات‌ها به دوسوم آرا در هر دو مجلس نیاز دارند و چنین اکثریتی ندارند.
تشدید عملیات پیش از ۲۰ ژانویه ۲۰۲۷؛ ترامپ ممکن است پیش از آغاز به کار کنگره دموکرات دست به عملیات جدید بزند تا شرایط میدانی و سیاسی را از پیش تغییر دهد.
با این حال، این راه‌ها محدودیت جدی دارند. صنم وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه در موسسه چتم هاوس، معتقد است شکست انتخاباتی فشار برای پایان جنگ را بیشتر می‌کند، اما ترامپ را از حمله بیشتر منع نمی‌کند؛ چون او «به پیروزی دیپلماتیک یا دست‌کم یک مسیر خروج نیاز دارد، ولی در برابر شکست ممکن است حاضر نباشد ضعیف به نظر برسد.»
ترامپ جنگی را آغاز کرد که وعده داده بود آمریکا را از آن دور نگه دارد، بی‌آنکه برنامه روشنی برای پایان دادن به آن داشته باشد. ویلیام گالستون، مشاور پیشین سیاست داخلی بیل کلینتون، می‌گوید ترامپ با آغاز جنگ ایران اعتبار خود را از دست داد؛ چون در کارزار انتخاباتی ۲۰۲۴ قول داده بود آمریکا را از «جنگ‌های بی‌پایان» دور نگه دارد.
گریگوری برو، تحلیلگر ارشد گروه اوراسیا، به فارن پالیسی گفت: «اگر زمان را به ۹ اسفند ۱۴۰۴ برگردانیم و به اهدافی که آمریکا اعلام کرده بود نگاه کنیم، غیرقابل انکار است که آمریکا در اهداف راهبردی اصلی خود شکست خورده است.»
نتیجه این شد که جنگ نه هدف اعلامی خود را محقق کرد، نه هزینه‌اش قابل‌تحمل ماند و نه از منظر سیاسی قابل دفاع بود. اکنون کنگره دموکرات آماده است هزینه واقعی این «بهای کوچک» را، سند به سند و دلار به دلار، روی میز بگذارد.